Enflasyon patikadan saptı, Merkez Bankası mazeret mektubu yazacak

Enflasyon martta TÜFE'de yüzde 0.96, ÜFE'de yüzde 3.17 arttı. Yıllık enflasyon yüzde 9.15'e çıkınca hedefle uyumlu patika da aşıldı. Merkez Bankası, sapmanın nedenlerine ilişkin hükümet ve IMF'ye mektup yazacak

RADİKAL -

Büyütmek için tıklayınız

ANKARA - Enflasyon hızlı yükselişini mart ayında da sürdürerek, tüketici fiyatları bazında yüzde 0.96 olurken, üretici fiyatlarında ise yüzde 3.17 ile küresel dalgalanma yaşanan haziran 2006'dan sonraki dönemin rekorunu kırdı.
Üretici fiyatlarında(ÜFE) enflasyon ilk çeyrekte yüzde 6.26'ya ulaştı, talepteki durgunluğa bağlı olarak perakende fiyatlara yeterince yansımaması nedeniyle tüketici fiyatlarında (TÜFE) bu dönemdeki artış yüzde 3.09 oldu. Yıllık enflasyon TÜFE'de yüzde 9.15'e, ÜFE'de yüzde 10.50 ile çift haneye çıktı.

Beklentilerin üzerinde
Stand-by kapsamında, enflasyonda mart sonu itibarıyla yüzde 9.1 olan belirsizlik aralığı üst sınırı (hedefle uyumlu patika) aşıldığı için Merkez Bankası IMF'ye ve hükümete bu durumun nedenlerini anlatan mektup yazacak.
Anketlerde, TÜFE'nin yüzde 0.66, ÜFE'nin yüzde 1.23 oranında artması bekleniyordu. Ana harcama grupları itibarıyla bir ay önceye göre en yüksek fiyat artışı yüzde 2.19 ile 'çeşitli mal ve hizmetler' grubunda yaşandı. Giyim ve ayakkabı grubunda yüzde 1.80, eğlence ve kültürde yüzde 1.30, lokanta ve otellerde yüzde 1.21, ulaştırmada yüzde 1.18, ev eşyasında yüzde 1.12, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 1.04, haberleşmede yüzde 0.43, eğitimde yüzde 0.39, konutta yüzde 0.37, alkollü içecekler ve tütünde yüzde 0.21 ve sağlıkta yüzde 0.08 fiyat artış gerçekleşti.
Mart ayında, Üretici Fiyat Endeksi'nde (ÜFE) aylık değişim yüzde 3.17 ile, bundan önceki en şiddetli küresel finans dalgalanmasının yaşandığı Haziran 2006'dan sonraki dönemin rekorunu kırdı. ÜFE'de ocak-mart dönemi enflasyonu yüzde 6.26'ya ulaşırken, yıllık enflasyon da yüzde 10.50 ile bir yıllık aradan sonra yeniden çift haneli düzeylere ulaştı. ÜFE'de on iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 5.95 oldu. ÜFE bazında aylık enflasyon tarım sektöründe yüzde 0.82 olurken, sanayi sektöründe yüzde 3.7'le yüksek düzeyde gerçekleşti.
Yıllık bazda ise en yüksek enflasyon tarımda gerçekleşti. Tarım endeksinde, yılın ilk üç ayında yüzde 4.53, yıllık bazda yüzde 16.28 ve 12 aylık ortalamalara göre yüzde 10.63 artış yaşandı. Sanayi sektöründe ise üç aylık enflasyon yüzde 6.68, yıllık enflasyon yüzde 9.18 ve 12 aylık ortalamalara göre enflasyon yüzde 4.88 oldu. Mart ayında sanayinin üç sektöründen madencilik ve taşocakçılığında yüzde 3.53, imalat sanayinde yüzde 3.99, elektrik, gaz, su sektöründe yüzde 0.91 fiyat artışı yaşandı.

ÜFE niye çift hane oldu?
ÜFE'de mart ayı sonuçları sanayinin alt sektörler bazında değerlendirildiğinde en yüksek aylık artışın yüzde 14.51'le ana metal sanayiinde olduğu görüldü. Kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri yüzde 13.34, ham petrol ve doğalgaz çıkarımı yüzde 8.61, büro makineleri imalatı yüzde 5.90 oranıyla ana metal sanayiini izledi. Buna karşılık giyim eşyası imalatı yüzde 2.19, ağaç ve mantar ürünleri de yüzde 1.38'le fiyatların bir ay önceye göre en fazla düştüğü sektörler oldu. Yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu sanayi alt sektörleri; yüzde 45.84'le ham petrol ve doğalgaz çıkarımı, yüzde 39'la kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri, yüzde 17.19'la ana metal sanayii, yüzde 15.89'la gıda ürünleri ve içecek imalatı oldu.
Martın zam şampiyonu, yüzde 15.27 fiyat artışıyla limon oldu. Limonu, yüzde 13.60 ile çarliston biber, yüzde 12.54 artışla portakal izledi. TÜİK'in açıkladığı Tüketici Fiyatları Endeksi'ne (TÜFE) göre, geçen ay mercimek fiyatı yüzde 9.47, mücevher yüzde 7.92, kuru fasulye yüzde 7.89, bal yüzde 7.74 arttı. Mart ayında fiyatı en fazla düşen ürünler arasında ilk sırayı, yüzde 25.28 düşüşle yeşil soğan aldı.
Enflasyonu değerlendiren Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar, mart ayında tarım fiyatlarının, ÜFE ve TÜFE'nin gerisinde bir artış gösterdiğini söyledi. Mart ayında TÜFE gıda fiyatlarında yüzde 1.04, ÜFE tarım fiyatlarında ise yüzde 0.82 artışlar görüldüğünü belirten Bayraktar, şöyle devam etti:

'Tarım geride kaldı'
"Gıda fiyatları tarım fiyatlarından daha hızlı artmıştır. Perakende fiyatlarda limon, çarliston biber, portakal, mercimek ve kuru fasulye fiyatları aylık olarak en yüksek artış gösteren ürünler listesinde yer alırken, bu ürünler üretici fiyatlarıyla ilgili benzer listede yer almamıştır. Bal ve tavuk etinde üretici fiyatları düşerken, tüketici fiyatları artış göstermiştir. Yıllık bazda tarım ve gıda fiyatları artışları, genel fiyat artışlarından daha yüksek seyretmeye devam etmiştir." Geçen yıl yaşanan kuraklık sonucu tarımdaki üretim düşüklüğünün enflasyonu tetiklediğini belirten Bayraktar, ancak tarım ürünlerindeki fiyat artışının tek sebebinin kuraklık olmadığını, tarım ürünlerinin dünya fiyatlarındaki artışların da iç fiyatların artışında etkili olduğunu kaydetti.

En büyük etken konut
Yıllık bazda TÜFE'nin en çok arttığı harcama grubu konut grubu oldu. Geçen yılın aynı ayına göre TÜFE'de en yüksek artış yüzde 14.71 ile bu grupta gerçekleşti. Gıda ve alkolsüz içecekler yüzde 13b40, lokanta ve oteller yüzde 11.44, çeşitli mal ve hizmetler yüzde 9.35 yıllık fiyat artışının en yüksek olduğu diğer harcama gruplarını oluşturdu. Martta TÜFE'de kapsanan 454 maddeden 65 maddenin fiyatlarında değişim olmazken 291'inin fiyatı arttı.